De mogelijkheden van virtueel lassen

De voorbije jaren verrijkten heel wat lasopleidingen zich met een installatie voor virtueel lassen. Het principe lijkt eenvoudig. Via augmented en virtual reality krijgen toekomstige lassers de kneepjes onder de knie om met de juiste lashouding te leren lassen, het laspistool goed vast te houden en hun lastechniek te verbeteren. Hoewel dit uiteraard het echte werk met een lasapparaat niet kan vervangen, lassen blijft nu eenmaal een handvaardigheid, is het wel een waardevolle aanvulling die tijd en kosten kan besparen om vakbekwame lassers op te leiden. Fabrikanten hopen ook dat het spelelement een hogere aantrekkingskracht kan bieden om jongeren warm te maken voor een carrière als lasser.

Dat het geen evidentie voor metaalbedrijven om gekwalificeerde lassers te vinden is een oud zeer. Toch lijkt het met het verstrijken van de jaren alleen maar moeilijker geworden. Goede lassers zijn witte raven geworden. Fabrikanten van lasmateriaal bewandelen daarom verschillende paden om dat tekort voor de industrie te helpen invullen. Enerzijds door het instellen van de lasparameters zoveel mogelijk te automatiseren. Anderzijds door nieuwe trainingsmogelijkheden te ontwikkelen. De belangrijkste daarvan is het virtueel lassen, dat de laatste jaren opvallend in opmars is, ook in ons land. Het principe bestaat eruit dat scholieren, studenten of zelfs lassers die al in het werkveld staan via virtual en augmented reality extra ondersteuning krijgen om het lassen tot in de puntjes te leren beheersen. Het materiaal bestaat enerzijds uit een digitaal platform en anderzijds uit een lassimulator die moet zorgen voor een realistisch gevoel en een dito weergave van het lassen. Via het digitaal platform kan de instructeur opvolgen hoe goed iedereen presteert en bepaalde oefeningen aanreiken. Virtueel lassen blijft niet beperkt tot een lasproces. Men kan er zowel TIG-lassen, als MIG-MAG mee aanleren, maar ook andere varianten zijn uiteraard mogelijk.

Fronius, Lincoln Electric en WeldaStudenten kunnen er als het ware zelf mee aan de slag en krijgen voortdurend feedback over hoe ze presteren tot ze het proces werkelijk beheersen.

Ter aanvulling van tradionele lastrainingen
Het is niet de bedoeling dat deze trainingen de traditionele programma’s gaan vervangen. Ze dienen eerder als aanvulling om sneller bepaalde zaken onder de knie te krijgen. Naast handvaardigheid ontwikkelen moeten lassers nu eenmaal ook aandacht leren hebben voor een veelvoud van zaken (afstand en hoek ten opzichte van het werkstuk, voortgangssnelheid, positie van de lasboog, lichaamshouding …). Zo zal men bijvoorbeeld stap voor stap virtueel moeten tonen hoe een lasmachine moet ingesteld worden. Door deze procedures voortdurend virtueel te overlopen, zonder dat men telkens de machine zelf moet instellen, kan er een enorme tijdswinst geboekt worden. De studenten behouden het voordeel dat ze elke taak zelf moeten uitvoeren, zodat het een automatisme kan worden, zonder dat er tijd verloren gaat. Dat is meteen een belangrijk eerste voordeel van virtueel lassen.

Fronius, Lincoln Electric en WeldaDoor deze procedures voortdurend virtueel te overlopen, zonder dat men telkens de machine zelf moet instellen, kan er een enorme tijdswinst geboekt worden.

Besparen op kosten
Wanneer men deze zaken via traditionele programma’s wil trainen, zal dit ten tweede ook de nodige kosten met zich meebrengen. Men heeft niet alleen meer supervisie nodig, er zullen tevens materialen verbruikt worden, aangezien er lasgassen of toevoegmaterialen aan te pas komen. Door deze zaken virtueel aan te leren kan men dus de nodige kosten besparen. Bovendien verhoogt het de veiligheid omdat er geen enkel risico bestaat dat er bijvoorbeeld lasspatten zouden optreden of dat er te veel lasrook ontstaat. Fysieke letsels zijn dus uitgesloten. Het maakt ook dat het metaalbedrijf of de lasopleiding niet hoeft te investeren in duurdere industriële faciliteiten (denk aan lastafels, lasrookafzuiging …), waardoor men dus wederom minder geld zal kwijt zijn door bepaalde zaken via virtueel lassen aan te leren. Het stroomverbruik zal tevens opvallend lager liggen.Fronius, Lincoln Electric en WeldaVirtueel lassen moet ook helpen om meer vrouwen te introduceren in de laswereld.

Besparen op tijd
Virtueel lassen behoeft ten derde geen supervisie. Metaalbedrijven hoeven dus geen lassers weg te nemen van hun drukke productieactiviteiten om nieuwe rekruten op te leiden. Studenten kunnen er als het ware zelf mee aan de slag en krijgen voortdurend feedback over hoe ze presteren tot ze het proces werkelijk beheersen. Op deze manier worden handelingen direct gecorrigeerd en zal de leertijd afnemen. Virtueel lassen zorgt ervoor dat beginnende lassers sneller en met een heel gebruiksvriendelijke en intuïtieve software kunnen worden opgeleid. Ze leren de juiste lasposities aan die invloed hebben op hun verdere carrière. Virtueel lassen hoeft echter niet het speelveld van beginnende lassers te zijn. Men kan er evengoed al ervaren lassers mee aan de slag laten gaan om bepaalde zaken te perfectioneren of een nieuwe techniek te leren. De opleiding kan heel eenvoudig worden aangepast naar de trainingsvereisten van elk segment. Voor ervaren lassers is het de perfecte tool om lasprestaties te perfectioneren en mogelijke foute lasposities te corrigeren, wat resulteert in een betere en gezondere houding.

Fronius, Lincoln Electric en WeldaDe fabrikanten hopen dat het spelelement ertoe kan bijdragen dat meer jongeren tot het beroep van lasser worden aangetrokken. (Beeld: VTH Produciones SL)

Hogere attractiviteit van het beroep
Dat virtuele lastoestellen virtual en augmented reality hanteren, geeft deze manier van trainen ten slotte het voordeel dat het op een reality game lijkt. De fabrikanten van dergelijke toestellen hopen dat dit spelelement ertoe kan bijdragen dat meer jongeren tot het beroep van lasser worden aangetrokken. Het blijft immers een knelpuntberoep. Virtueel lassen moet een aantrekkelijk educatief hulpmiddel worden om de generatie van lassers van morgen op te leiden. Het moet ook helpen om meer vrouwen te introduceren in de laswereld.   

Tekst: Valérie Couplez  Beeld: Fronius, Lincoln Electric en Welda
Uitgelichte afbeelding: 
Goede lassers zijn witte raven geworden.